ZEUGMA'DAKİ KAZI VE BİLİMSEL ÇALIŞMALAR





Zeugma Antik Kenti Kazı Heyeti Başkanı Doç.Dr. Kutalmış Görkay, ''Zeugma henüz 3 senelik olan genç bir kazı. burayı Efes'le yarıştırmak bu kenti öldürmek demektir'' dedi.


Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Zeugma Kazı Heyeti Başkanı Doç.Dr. Kutalmış Görkay, AA muhabirine yaptığı açıklamada, antik kentte bu yıl haziran ayında yapmayı planladıkları bilimsel çalışmaları geçen yıla oranla daha geniş bir ekiple yapacaklarını, kazıları 'Esin Perileri' diye adlandırılan yeni bir mozaiğin bulunduğu 'Muzalar Evi'nde yoğunlaştıracaklarını söyledi.


Kazı çalışmalarının üçüncü yılına girdiğini, bunun bir kurtarma kazısı olmadığını ifade eden Doç.Dr. Görkay, Zeugma antik kentinin bir açık hava müzesi haline getirilebilmesi için birtakım çalışmalar yapılması gerektiğini belirtti.


Efes'in açık hava müzesi olduğunu söyleyen Doç.Dr. Görkay, sözlerini şöyle sürdürdü:
''Buranın da bir açık hava müzesi olabilmesi için antik kent üzerinde yer alan kişiye özel alanların kamulaştırılması gerekiyor. Bu çok önemli. Aksi takdirde rahat bir proje yürütmek güçleşiyor. Biz bunu savunuyoruz. Bu bir süreç ve bu konu önemli bir bütçe istiyor. Bakanlık bu konuda çok hassas, bütün desteğini veriyor, aynı şekilde Gaziantep Valiliği ve İl Özel idaresinden büyük katkı görüyoruz. Programlanan bütçe sağlandığı takdirde sanıyorum Zeugma açık hava müzesi olabilir. Artık yavaş yavaş Zeugma'nın yeri tamamen ören yeri statüsüne dönüşecektir. Bu da bölge turizminin daha fazla hareketlenmesine neden olacak.''


Doç.Dr. Görkay, İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği ve Kültür ve Turizm Bakanlığının maddi katkıları ile gerçekleşen kazılara bu yıl, 1 milyon YTL çatı projesi nedeniyle ekstra para verildiğini, İl Özel İdaresi tarafından 350 bin YTL, bakanlıktan da 150 bin YTL kazı ödeneği alacaklarını söyledi.

Zeugma Arkeoloji Projesi kapsamındaki çalışmalarda geçen yıl suyun üzerinde çok iyi korunmuş ve ''Esin Perileri'' diye adlandırdıkları yeni mozaik bulduklarını, bu mozaiğin bulunduğu yere de 'Muzalar Evi' dediklerini anımsatan Doç.Dr. Görkay, buradan çok ümitli olduklarını ifade etti.

Dionysos ve Danae Evleri Çatı yapısının mimari projesinin geçen yıl tamamlandığını ve bu kazı döneminde inşasına başlanacağını anlatan Doç.Dr. Görkay, sözlerini şöyle sürdürdü:

''2007 yılında peri stilindeki sütunlarının restorasyonu tamamlanan Dionysos Evi'nin diğer mekanları ile birlikte Danae evinin mekanlarının restorasyonu tamamlanacaktır. 2007 yılında ortaya çıkarılan ve Zeugma'da ele geçen en büyük figürlü mozaik olan Poseidon mozaiğinin yan mekanları ortaya çıkarılarak bu alan gelen ziyaretçilerin görebileceği bir şekilde düzenlenecektir. Buranın çatısını kaplayacağız ve her mevsim gezilebilir hale getireceğiz.''

Doç.Dr. Görkay, Zeugma kazılarında koruma önlemlerine dikkat ettiklerini, önemli bir kazı merkezinde çıkan buluntuları korumanın önemli olduğunu söyledi.


Kısa süre içinde çok yer açılabileceğini, ama bunun korunamayacağını anlatan Doç.Dr. Görkay, ''Bizim birinci derecede hızımızı belirleyen şey, koruma önlemlerine ayrılan bütçeler oluyor. Koruma bütçelerine ayrılan parayı görmeden, garantilemeden büyük alanları açmayı düşünmüyoruz. Aksi takdirde bir sürü kalıntıyı yitirebiliriz. Böyle bir tehlike var. Ne kadar koruma bütçemiz varsa ona göre kazı stratejisi yapıyoruz. Ama bütçemizin artma şansı bulunuyor'' diye konuştu.


Zeugma Antik Kenti'nde bir kurtarma kazısı yapmadıklarını, toplam 2 kilometrekarelik alana yayılan alandaki eserlerin gün ışığına çıkartılmasının kısa bir zamanda mümkün olmadığını ifade eden Doç.Dr. Görkay, şunları kaydetti:
''Evet, biz de toprağın altında hazine ve tarih yattığını biliyoruz. Bu eserlerin tam anlamı ile çıkması kısa vadede mümkün değil. Bu, sonuçta bir inşaat hafriyat kazısı değil. Bilimsel etikler içinde hareket ediyoruz. Zeugma, dünyanın gözünün önünde olan bir yer. Efes harabelerini düşününüz. Efes kazıları bugün 110 yaşına girdi ve kazılar devam ediyor. Hala açılmamış olan yerler var. Zeugma henüz 3 senelik olan genç bir kazı. Burayı Efes'le yarıştırmak bu kenti öldürmek demektir. Belli bir plan çerçevesinde, belli mekanlarında, kamu yapılarının büyük bir bölümünü açabiliriz. Zeugma'da konut ve kutsal alanları hemen açmamız şu anda olanak dışı ve doğru olmaz. Plandan ayrılmadan, çok acele etmeden çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Çalışmalarımız, bilimsel etik sınırları içinde devam edecek. Çünkü biz burada bir şeyi kurtarmıyoruz. Burada 2 kilometrekarelik bir alanda toprağın altında bulunan muazzam eserlerden bahsediyoruz.''


2 bin yıldır toprağın altında yatan eserleri gün ışığına çıkartarak bozulma sürecini de başlattıklarını anlatan Doç.Dr. Görkay, sözlerini şöyle tamamladı:

''Bu da aslında istenmeyen bir şey. Biz bu nedenle planlı çalışmalara başladık. Planımıza göre 5 yıl içinde 3 villa çıkartmak istiyorduk, şu anda 2 villa çıkarttık. Kentin kamu alanlarında istimlak ve kazı çalışmaları sürüyor. Kent agorasını geçen yıl planlıyorduk, ancak kamulaştırma sorunu çıktı. İstimlak sorunu olmasaydı çalışmalara hemen başlayacaktık. Öncelikle kamulaştırma sorununun bitirilmesi gerekiyor. Belli limitlerde, belirlenen alanlarda çalışmalarımızı yürütebiliyoruz. Projenin çok değişkeni ve parametreleri var, onları değerlendiriyoruz.''